Trong lịch sử giáo dục đại học Việt Nam đương đại, Giáo sư Trần Phương hiện lên như một kiến trúc sư bền bỉ và nhất quán của mô hình giáo dục ứng dụng. Ba mươi năm hình thành và phát triển của Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội (HUBT) là một bản tuyên ngôn lặng lẽ nhưng mạnh mẽ về những tư tưởng giáo dục tiến bộ, thực tế và đậm chất nhân văn mà Giáo sư theo đuổi suốt đời.

Xuất thân là một nhà kinh tế, Giáo sư Trần Phương mang vào giáo dục một cái nhìn tỉnh táo và sắc sảo. Với Thầy, giáo dục không thể dừng lại ở những tầng mây lý thuyết, mà phải gắn chặt với sinh kế, với năng lực tự lập và đóng góp của người học cho xã hội. Học trước hết là để làm người lao động có nghề, có kỹ năng, có khả năng tự nuôi sống bản thân và gia đình. Từ quan niệm ấy, HUBT kiên định với phương châm đào tạo những gì xã hội cần, liên tục điều chỉnh chương trình học để sinh viên “biết”, “làm được”, tốt nghiệp và đứng vững trên thị trường lao động. Tinh thần thực tế đó càng trở nên rõ nét trong bối cảnh năm 1996, khi mô hình đại học ngoài công lập còn đối mặt với không ít định kiến và rào cản. Việc thành lập HUBT khi ấy là một lựa chọn dấn thân, đòi hỏi bản lĩnh “tự lực cánh sinh” hiếm có. Không trông chờ bao cấp, không đi theo con đường lợi nhuận thuần túy, Giáo sư Trần Phương xác lập ngay từ đầu một triết lý nhất quán - Mọi nguồn lực tạo ra đều phải quay trở lại phục vụ con người, từ sinh viên, giảng viên cho tới cơ sở vật chất học tập. Chính tinh thần tự chủ ấy đã tạo nên sức sống bền bỉ cho HUBT suốt ba thập kỷ thăng trầm, giúp Nhà trường từng bước khẳng định giá trị bằng chất lượng đào tạo và năng lực của người học sau khi ra trường.

Ẩn dưới tư duy kinh tế lạnh và chặt chẽ ấy là một triết lý giáo dục sâu sắc mang tính nhân văn. Giáo sư Trần Phương không chọn con đường đào tạo tinh hoa khép kín, mà mở rộng cánh cửa giáo dục cho nhiều tầng lớp trong xã hội. Thầy tin rằng tiềm năng không phải đặc quyền của một nhóm nhỏ, mà có thể được đánh thức ở bất kỳ ai nếu có môi trường phù hợp. HUBT vì thế đã trở thành điểm tựa cho hàng vạn sinh viên, trong đó không ít người có xuất phát điểm khiêm tốn, giúp họ từng bước vượt qua cái nghèo, cái khó bằng tri thức, kỹ năng và bản lĩnh nghề nghiệp. Nếu có người dùng thơ ca để nén lại xúc cảm, thì Giáo sư Trần Phương dùng giáo dục để nén lại sự bất bình đẳng của số phận. Thầy không che chở sinh viên bằng sự dễ dãi, mà trao cho họ công cụ để tự đứng lên: kiến thức thực chất, kỷ luật học tập và niềm tin rằng họ có thể làm chủ công nghệ, làm chủ công việc và cuộc đời mình. Trong triết lý ấy, người thầy giữ vai trò trung tâm. Dưới sự dẫn dắt của Giáo sư Trần Phương, đội ngũ giảng viên HUBT không chỉ là người giảng bài, mà còn là người truyền nghề và rèn người. Nhà trường quy tụ nhiều chuyên gia đầu ngành về kinh tế, kỹ thuật, công nghệ, tạo nên một môi trường học thuật nghiêm túc nhưng không xa cách. Kỷ luật đào tạo luôn song hành với sự bao dung, và chính sự nghiêm ngặt trong kiểm soát chất lượng đầu ra lại là biểu hiện cao nhất của trách nhiệm xã hội: trả về cho đất nước những con người có năng lực thực sự. Bước sang dấu mốc 30 năm, trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi căn bản diện mạo giáo dục, tư tưởng của Giáo sư Trần Phương vẫn giữ nguyên giá trị định hướng. HUBT không chỉ dừng lại ở lĩnh vực Kinh doanh và Công nghệ theo nghĩa truyền thống, mà đã mở rộng sang Y dược, Ngôn ngữ, Mỹ thuật, cho thấy một tầm nhìn giáo dục linh hoạt nhưng không rời xa cốt lõi: đào tạo con người toàn diện, có nghề nghiệp, có văn hóa và có trách nhiệm với xã hội. Di sản lớn nhất mà Giáo sư Trần Phương để lại sau ba mươi năm không nằm ở những công trình vật chất, mà ở một niềm tin bền bỉ: giáo dục, nếu được tổ chức đúng đắn và tử tế, có thể thay đổi số phận con người; và một trường đại học ngoài công lập, nếu đặt con người làm trung tâm, hoàn toàn có thể đóng góp lâu dài và sâu sắc cho sự nghiệp trồng người của quốc gia. Ba mươi năm HUBT là minh chứng sống động cho sự kết hợp hài hòa giữa cái đầu lạnh của một nhà kinh tế và trái tim nóng của một nhà giáo dục. Đó không phải là một bản hùng ca ồn ào, mà là khúc tráng ca lặng lẽ được viết nên bằng mồ hôi, trí tuệ và khát vọng bền bỉ vì con người./.

(Theo Bản tin CTĐ-HUBT)